โครงการดำเนินการตามแผนแม่บทการพัฒนาเข้าสู่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ

กรมโรงงานอุตสาหกรรม ได้รับมอบหมายจากกระทรวงอุตสาหกรรม ให้รับผิดชอบการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ  ได้นำยุทธศาสตร์ในการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ในพื้นที่นำร่อง 5 จังหวัด ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2556 มาดำเนินการให้เป็นรูปธรรม โดยปีงบประมาณ 2557 ได้ดำเนินการศึกษาจัดทำแผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ 5 จังหวัด ประกอบด้วยจังหวัด ระยอง สมุทรปราการ สมุทรสาคร ฉะเชิงเทรา และปราจีนบุรี ผลจากการรับฟังความคิดเห็นจาก

Eco forum ในการจัดทำแผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ แต่ละจังหวัดเพื่อจัดทำกิจกรรม/แผนงาน-โครงการในการแก้ไขปัญหามิติด้านสิ่งแวดล้อม และมิติด้านการบริหารจัดการที่เสนอในแผนแม่บท ปรากฏว่า ผู้แทนส่วนราชการ ผู้แทนผู้ประกอบการเขต/สวนอุตสาหกรรม และผู้แทนภาคประชาชนและเครือข่ายประชาชนได้ให้ความเห็นว่าปัญหาที่มีความสำคัญสูงในมิติทั้งสองด้าน คือ

1)   จังหวัดระยอง ได้แก่ ปัญหามลพิษทางอากาศ ปัญหาการจัดการขยะมูลฝอยและกากอุตสาหกรรม และการปกปิดข้อมูลข่าวสาร กับการขาดเวทีรับฟังความคิดเห็นที่ครอบคลุมทุกปัญหา

2)  จังหวัดสมุทรปราการ ได้แก่ ปัญหาน้ำเสีย และมลพิษทางน้ำ ปัญหาการจัดการขยะมูลฝอยและกากอุตสาหกรรม และปัญหาการขาดความร่วมมือการแก้ไขปัญหาต่างๆ จากภาครัฐ โรงงาน และชุมชน กับการกำกับดูแลตามกฎหมายไม่เข้มงวด

3)  จังหวัดสมุทรสาคร ได้แก่ ปัญหามลพิษอากาศ ปัญหาน้ำเสียและมลพิษทางน้ำ และการขนาดผู้นำจาก อบต. ในการนำโครงการพัฒนาและแก้ไขปัญหา กับปัญหาการเผยแพร่ข้อมูลไม่ครบถ้วน ไม่ชัดเจนจากภาครัฐ

4)  จังหวัดฉะเชิงเทรา ได้แก่ ปัญหามลพิษทางอากาศ ปัญหาน้ำเสียจากอุตสาหกรรม และปัญหาการบังคับใช้กฎหมายไม่เข้มงวดพอ และการขาดจิตสำนึกของทุกภาคส่วน

5)  จังหวัดปราจีนบุรี ได้แก่ ปัญหาการจัดการทรัพยากรน้ำระหว่างภาคอุตสาหกรรมและชุมชน ปัญหาน้ำเสียจากภาคอุตสาหกรรม และปัญหาการบังคับใช้กฎหมายไม่มีประสิทธิภาพ และปัญหาการบูรณาการความร่วมมือการแก้ไขปัญหาต่างๆ

ในปีงบประมาณ 2558 จึงได้กำหนดให้นำกิจกรรมแผนงานโครงการเร่งด่วนตามผลการศึกษาแผนแม่บทดังกล่าวมาดำเนินการ และยังมีการศึกษาแผนงานในแผนแม่บทให้มีความทันสมัยสอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันด้วย นอกจากนี้ ในพื้นที่เขตประกอบการอุตสาหกรรมไออาร์พีซี ชุมชนอุตสาหกรรมไอพีพี และเขตประกอบการอุตสาหกรรมเหมราชระยอง จังหวัดระยอง เขตประกอบการอุตสาหกรรม 304 อินดัสเทรียลปาร์ค และสวนอุตสาหกรรมเครือสหพัฒน์กบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งกรมโรงงานอุตสาหกรรมได้ดำเนินการส่งเสริมให้พัฒนาเข้าสู่การเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศอยู่แล้วนั้น ก็จะได้ดำเนินการจัดทำกิจกรรมและโครงการที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการสร้างและขยายเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ที่มีการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ เป็นฟันเฟืองในการขับเคลื่อนในการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศที่สำคัญอีกทางหนึ่งต่อไป

• เพื่อนำกิจกรรมแผนงาน/ โครงการที่ได้จัดทำไว้ตามผลการศึกษาแผนแม่บทเมืองการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ของพื้นที่เป้าหมายปี พ.ศ. 2557 ไปดำเนินการให้เกิดผลเป็นรูปธรรมตามความเหมาะสม พร้อมทั้งประเมินผลเป็นระยะๆ
• เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของหน่วยงานราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น โรงงานอุตสาหกรรม และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในทุกภาคส่วนในการดำเนินงาน เพื่อมุ่งสู่ความเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
• เพื่อส่งเสริมและพัฒนาเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ให้ร่วมกันขับเคลื่อนการดำเนินงานตามแนวทางในการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
• ส่งเสริม พัฒนาและปรับปรุงโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่ประกอบการอุตสาหกรรมให้มีการประกอบกิจการตามแนวทางในการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
• เพื่อทบทวนและปรับปรุง แก้ไข แผนแม่บทพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ปัจจุบัน และสอดคล้องกับความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน

• พื้นที่ประกอบการโรงงานอุตสาหกรรมที่มีความหนาแน่นหรือมีศักยภาพในการขยายตัวด้านอุตสาหกรรมสูงในจังหวัดระยอง สมุทรปราการ สมุทรสาคร ฉะเชิงเทรา และปราจีนบุรี ตามข้อมูลในการจัดทำแผนแม่บทพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ปีงบประมาณ 2557
• พื้นที่ประกอบการอุตสาหกรรมที่ได้รับการจัดทำแผนพัฒนาสู่ความเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553-2556 ในจังหวัดระยองและปราจีนบุรี ได้แก่ เขตประกอบการอุตสาหกรรมไออาร์พีซี ชุมชนอุตสาหกรรม ไอ.พี.พี. และเขตประกอบการอุตสาหกรรมเหมราชระยอง จังหวัดระยอง สวนอุตสาหกรรม 304 อินดัสเทรียลปาร์ค และสวนอุตสาหกรรมเครือสหพัฒน์กบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี
• พื้นที่ประกอบการอุตสาหกรรมอื่นๆ ในจังหวัดระยอง จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดปราจีนบุรี
• ประชาชนรอบพื้นที่ประกอบการอุตสาหกรรมในจังหวัดระยอง จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดปราจีนบุรี ที่เป็นเป้าหมายในการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
• โรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่เป้าหมาย
• เครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network)
• หน่วยงานราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศในจังหวัดระยอง จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดปราจีนบุรี อาทิ กรมโรงงานอุตสาหกรรม สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย สำนักงานทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมจังหวัด หน่วยงานท้องถิ่น หรือหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เป้าหมาย

ประสานการดำเนินงานเพื่อจัดตั้งคณะกรรมการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศระดับจังหวัด ในจังหวัดเป้าหมาย 5 จังหวัด เพื่อขับเคลื่อนแผนงานและโครงการตามแผนแม่บท
ดำเนินการประชาสัมพันธ์เปิดตัวโครงการ อาทิ หนังสือพิมพ์ วิทยุ การเผยแพร่เอกสารโครงการและสื่อประชาสัมพันธ์อื่นๆ เช่น แผ่นพับ โปสเตอร์ Roll up เป็นต้น พร้อมทั้งจัดกิจกรรมเปิดตัวโครงการและให้ความรู้การพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ จำนวน 1 ครั้ง โดยต้องมีผู้เข้าร่วมไม่น้อยกว่า 400 คน ในสถานที่ที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมโรงงานอุตสาหกรรม
ดำเนินกิจกรรม/แผนงาน/โครงการตามแผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศของแต่ละจังหวัดรวม 5 จังหวัด ในกิจกรรม/แผนงาน/โครงการในมิติด้านสิ่งแวดล้อมและมิติการบริหารจัดการ และกิจกรรม/โครงการตามแผนพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศของเขตประกอบการ/สวนอุตสาหกรรมที่ร่วมการพัฒนาเข้าสู่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
จากประเด็นปัญหาที่มีระดับความสำคัญสูงและมีความเร่งด่วน จึงได้กำหนดกิจกรรมและโครงการที่จะดำเนินการเพื่อการแก้ไขและบรรเทาความรุนแรงของปัญหา เพื่อการดำเนินการในระยะสั้น ดังนี้

(1) การแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ

– การรับสมัครและคัดเลือกโรงงานอุตสาหกรรมประเภทหรือชนิดที่มีแนวโน้มก่อมลพิษอากาศสูง ในพื้นที่จังหวัดเป้าหมายอย่างน้อยดังนี้ จังหวัดระยอง 20 โรงงาน จังหวัดสมุทรปราการ 20 โรงงาน จังหวัดสมุทรสาคร 20 โรงงาน จังหวัดฉะเชิงเทรา 10 โรงงาน และจังหวัดปราจีนบุรี 10 โรงงาน เพื่อเข้าร่วมกิจกรรมการตรวจประเมินและลดการระบายมลพิษ หรือเพิ่มประสิทธิภาพของระบบบำบัดมลพิษผลการพิจารณาคัดเลือกเป็นสิทธิ์ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

– การประเมินประสิทธิภาพของระบบบำบัดมลพิษของโรงงานอุตสาหกรรมที่เข้าร่วมโครงการโดยการตรวจวัดอย่างน้อย 1 พารามิเตอร์ที่จำเป็นตามประเภทหรือชนิดของโรงงานอุตสาหกรรม อย่างน้อยโรงงานละ 1 ครั้ง ทั้งนี้ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมโรงงานอุตสาหกรรม

– การวิเคราะห์ และเสนอแนะแนวทางในการลดการระบายมลพิษหรือเพิ่มประสิทธิภาพของระบบบำบัดมลพิษของแต่ละโรงงาน พร้อมจัดให้มีทั้งปรับแต่ง ปรับปรุงแก้ไข เพื่อลดการระบายมลพิษหรือเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของระบบบำบัดให้แก่โรงงานที่มีความประสงค์ให้ดำเนินการ และประเมินผลการดำเนินงานโดยการตรวจวัด อย่างน้อยโรงงานละ 1 ครั้ง

– จัดทำรายงานสรุปผลการดำเนินงาน

(2) การแก้ปัญหาน้ำเสียและมลพิษทางน้ำ

– การรับสมัครและคัดเลือกโรงงานอุตสาหกรรมประเภทหรือชนิดที่มีแนวโน้มก่อมลพิษทางน้ำสูง ในพื้นที่จังหวัดเป้าหมายอย่างน้อยดังนี้ จังหวัดระยอง 20 โรงงาน จังหวัดสมุทรปราการ 20 โรงงาน จังหวัดสมุทรสาคร 20 โรงงาน จังหวัดฉะเชิงเทรา 10 โรงงาน และจังหวัดปราจีนบุรี 10 โรงงานเพื่อเข้าร่วมกิจกรรมการตรวจประเมินการระบายมลพิษหรือประสิทธิภาพของระบบบำบัดมลพิษ ผลการพิจารณาคัดเลือกเป็นสิทธิ์ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

– การประเมินประสิทธิภาพของระบบบำบัดมลพิษ โดยการตรวจวัดพารามิเตอร์ที่จำเป็น ตามประเภทหรือชนิดของโรงงานอุตสาหกรรม อย่างน้อยโรงงานละ 1 ครั้ง ทั้งนี้ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมโรงงานอุตสาหกรรม

– การวิเคราะห์ และเสนอแนะแนวทางในการลดการระบายมลพิษหรือเพิ่มประสิทธิภาพของระบบบำบัดมลพิษของแต่ละโรงงาน

– จัดทำรายงานสรุปผลการดำเนินงาน

(3) การแก้ไขปัญหาการจัดการขยะมูลฝอยและกากอุตสาหกรรม

– จัดทำคู่มือการจัดการกากอุตสาหกรรม สำหรับการดำเนินการให้ถูกต้องตามกฎและระเบียบของโรงงานอุตสาหกรรม สำหรับตรวจสอบและกำกับดูแลของส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง และสำหรับการเฝ้าระวังขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่นและประชาชน เสนอคณะกรรมการประสานและรับมอบงานให้ความเห็นชอบ

– จัดฝึกอบรมผู้ประกอบการโรงงาน ผู้ประกอบการเขต/สวนอุตสาหกรรม ผู้แทนส่วนราชการ และผู้แทนองค์กรพัฒนาเอกชน และภาคประชาชน จำนวนอย่างน้อยจังหวัดละ 100 คน เกี่ยวกับการบริหารจัดการกากอุตสาหกรรมและเฝ้าระวังการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม ในสถานที่ซึ่งกรมโรงงานเห็นชอบ พร้อมทั้งเอกสารประกอบการสัมมนาร่วมกับคู่มือการจัดการกากอุตสาหกรรมตามข้อ 1) เพื่อฟังความคิดเห็นจากที่ประชุมของผู้แทนองค์กรต่างๆ

– จัดพิมพ์คู่มือจัดการกากอุสาหกรรมเพื่อสนับสนุนการดำเนินโครงการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ แจกจ่ายให้โรงงานและองค์กรต่างๆ ที่เกี่ยวข้องต่อไปจำนวน 5,000 เล่ม

– จัดตั้งเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ให้ครอบคลุมพื้นที่ประกอบการอุตสาหกรรมหลักของจังหวัดทุกพื้นที่อุตสาหกรรม

– จัดสัมมนาผู้แทนเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) แต่ละกลุ่มพื้นที่อุตสาหกรรมของแต่ละจังหวัดจำนวนอย่างน้อย 50 คน เพื่อทำแผนงาน 1-2 ปี เพื่อใช้เป็นแนวทางของการบริการจัดการกลุ่มสมาชิกเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ให้มีการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ

– จัดประชุมเชิงปฏิบัติการและจัดให้มีกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างสมาชิกเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ของแต่ละกลุ่มพื้นที่ อย่างน้อย 1 กิจกรรม อาทิ การปลูกป่าพื้นที่แนวกันชนระหว่างชุมชนกับโรงงานอุตสาหกรรม หรือพื้นที่สีเขียว

จัด Eco forum เพื่อหารือการประเมินผลการดำเนินงานแก้ไขปัญหาตามแผนแม่บทและแผนพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศของเขตประกอบการอุตสาหกรรม พร้อมทั้งทบทวนปรับปรุงแผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศของจังหวัดเป้าหมายให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันและความต้องการของผู้มีส่วนได้เสีย จังหวัดละ 1 ครั้ง ผู้เข้าร่วมครั้งละไม่น้อยกว่า 80 คน ในสถานที่ ที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมโรงงานอุตสาหกรรม และการสร้างเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ระดับจังหวัด ณ โรงแรมหรือสถานที่ที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมเห็นชอบ
นำแผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศที่ปรับปรุงแล้วตามข้อ 1.5.5 เสนอต่อคณะกรรมการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศระดับจังหวัด เพื่อขอความเห็นชอบ เพื่อประสานกับหน่วยงานราชกการที่เกี่ยวข้อง ขอจัดสรรงบประมาณปี 2559 เพื่อดำเนินงานต่อไป
จัดฝึกอบรมผู้ประกอบการโรงงาน จังหวัดละ 20 ราย รวม 5 จังหวัด 100 ราย เพื่อให้มีความพร้อมที่จะเข้าร่วมโครงการ CSR-DIW Award ต่อไป
จัดกิจกรรมส่งเสริมให้เครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) มีความเข้มแข็ง โดย
– จัดตั้งเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ให้ครอบคลุมพื้นที่ประกอบการอุตสาหกรรมหลักของจังหวัดทุกพื้นที่อุตสาหกรรม

– จัดสัมมนาผู้แทนเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) แต่ละกลุ่มพื้นที่อุตสาหกรรมของแต่ละจังหวัดจำนวนอย่างน้อย 50 คน เพื่อทำแผนงาน 1-2 ปี เพื่อใช้เป็นแนวทางของการบริการจัดการกลุ่มสมาชิกเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ให้มีการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ

– จัดประชุมเชิงปฏิบัติการและจัดให้มีกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างสมาชิกเครือข่ายอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Network) ของแต่ละกลุ่มพื้นที่ อย่างน้อย 1 กิจกรรม อาทิ การปลูกป่าพื้นที่แนวกันชนระหว่างชุมชนกับโรงงานอุตสาหกรรม หรือพื้นที่สีเขียว

การรับสมัครและคัดเลือกโรงงานอุตสาหกรรมที่ตั้งอยู่ในเขตประกอบการอุตสาหกรรม/สวนอุตสาหกรรม ชุมชนอุตสาหกรรมเป้าหมาย เพื่อส่งเสริมให้สมัครเข้ารับการรับรองอุตสาหกรรมสีเขียวอย่างน้อยระดับที่ 2 ปฏิบัติการสีเขียว (Green Activity) ดังนี้
1) เขตประกอบการอุตสาหกรรมไออาร์พีซี จำนวนอย่างน้อย 3 โรงงาน

2) ชุมชนอุตสาหกรรม ไอ.พี.พี. จำนวนอย่างน้อย 2 โรงงาน

3) เขตประกอบการอุตสาหกรรมเหมราชระยอง จำนวนอย่างน้อย 15 โรงงาน

4) สวนอุตสาหกรรม 304 อินดัสเตรียลปาร์ค จำนวนอย่างน้อย 15 โรงงาน

5) สวนอุตสาหกรรมเครือสหพัฒน์ กบินทร์บุรี จำนวนอย่างน้อย 5 โรงงาน

จัดสัมมนาเพื่อเผยแพร่ผลการดำเนินโครงการ

1) การแก้ไขปัญหาตามกิจกรรมแผนงานและโครงการในแผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ และแผนพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศของเขตประกอบการอุตสาหกรรม พร้อมทั้งติดตามประเมินผล

2) แผนแม่บทเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศจังหวัดเป้าหมาย 5 จังหวัด ที่ปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมสอดคล้องกับสภาพปัจจุบัน และความต้องการของผู้มีส่วนได้เสีย

3) ผู้มีส่วนได้เสียทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน เพื่อมุ่งสู่ความเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ

5 ม.ค. 2558 ถึง 5 ต.ค. 2558

สถาบันน้ำและสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย

กรมโรงงานอุตสาหกรรม

–